الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

103

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

لعمرى لقد اعذرت فى نصر احمد * و طاعة رب بالعباد عليم أميطى دماء القوم عنه فانّه * سقى آل عبد الدار كاس حميم اى فاطمه ، اين شمشير را از من بگير كه سرافراز و غير مذموم است و من نيز ترسو و مورد ملامت نيستم . به جانم سوگند كه در يارى احمد و اطاعت از پروردگار ، عليم بودم و جاى عذرى باقى نگذاشتم . اى فاطمه ، خون‌هاى قريش را از آن زايل كن كه اين شمشير پيالهء مرگ را به آل عبد الدار چشاينده . رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله فرمود : فاطمه آن شمشير را بگير كه شوهرت حق آن را ادا كرد و خدا به وسيلهء شمشيرش گردنكشان قريش را به خاك افكند . « 1 » ( 1 ) ابن اسحاق مىنويسد : پس از آن كه سعد بن معاذ و اسيد بن حضير به خانه‌هاى بنى عبد الاشهل بازگشتند ، به زنان خود دستور دادند كه خود را آماده كنند و به خانه حمزه بروند و بر عموى رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله گريه كنند . « 2 » ( 2 ) واقدى مىگويد : سعد بن معاذ نزد زنان بنى عبد الاشهل بازگشت و آنها را روانهء منزل رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله كرد « 3 » و گفته مىشود كه معاذ بن جبل ، زنان بنى سلمه را فرستاد و عبد اللّه بن رواحة نيز زنان بنى الحارث بن خزرج را به منزل آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله آورد . از ابو سعيد خدرى روايت مىكند كه وقتى خورشيد غروب كرد و بلال اذان گفت ، رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله با همان حال و در حالى كه بر سعد بن معاذ و سعد بن عباده تكيه داده بود ، براى نماز حاضر شد و سپس به خانه‌اش بازگشت . « 4 » ( 3 ) واقدى مىگويد : ما بين نماز مغرب و عشاء زنان به گريه و زارى پرداختند « 5 » و عده‌اى از مردان نيز در مسجد باقى ماندند و آتش روشن كرده و پماد و مرهم گرم براى زخم‌ها تهيه مىكردند . تا اين كه پس از ذهاب شفق ، بلال اذان عشا را گفت و در اين حال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله خواب بود و بيرون نيامد و بلال پشت در خانهء او نشست تا اين كه يك سوم شب گذشت و سپس صدا زد : الصلاة يا رسول اللّه . « 6 »

--> ( 1 ) . ارشاد ، ج 1 ، ص 90 و از طبرسى و واقدى نقل شد كه زهرا عليها السّلام در احد حضور داشت و شايد كه وى قبل از بازگشت سپاه اسلام ، به مدينه برگشته است و دو بيت اوّل را ، معتزلى در شرح نهج البلاغه ، ج 15 ، ص 35 از ابن اسحاق نقل نموده است امّا در سيرهء ابن هشام منتشر شده وجود ندارد . ( 2 ) . ابن هشام ، ج 3 ، ص 105 . ( 3 ) . مغازى واقدى ، 1 : 316 . و رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله براى نماز حاضر شده بود . . . همان ، ص 317 . ( 4 ) . همان ، ص 248 . ( 5 ) . همان 1 : 316 . ( 6 ) . همان ، ص 248 .